Hướng dẫn tráng phim đen trắng

Tráng phim là quá trình hóa học biến ảnh ẩn trên phim đã phơi sáng thành một âm bản nhìn thấy được và bền theo thời gian. Thuốc hiện hình khử các tinh thể bạc halogenua đã ăn sáng thành bạc kim loại. Thuốc dừng chặn quá trình hiện hình, thuốc hãm loại bỏ phần bạc halogenua chưa phơi sáng, còn nước rửa cuốn đi hóa chất còn sót lại.

Tráng phim đen trắng ở nhà đơn giản hơn nhiều người tưởng. Bạn không cần phòng tối — chỉ cần một chiếc túi tối để cuốn phim vào lô. Mọi bước sau đó đều làm được dưới ánh sáng phòng bình thường. Cả quy trình mất khoảng 30 đến 45 phút, tính từ lúc chuẩn bị đến lúc treo phim cho khô.

Các thuốc hiện hình đen trắng thường dùng

Thuốc hiệnDạngHạtĐộ nétHạn dùngHợp với
Kodak D-76BộtMịn, mượtTốt6 tháng (sau khi pha)Chuẩn mực dùng chung, dễ tính, hầu hết lớp phòng tối đều dạy
RodinalDung dịch đậm đặcThấy rõ, cổ điểnXuất sắcVài nămTráng tĩnh, nét viền, cực kỳ tiết kiệm
Kodak XtolBộtRất mịnTốt2 tháng (sau khi pha)Giữ trọn tốc độ phim, hạt mịn, đẩy phim rất tốt
Ilford Ilfosol 3Dung dịch đậm đặcMịnTốt4 thángHợp người mới, pha dùng một lần cho tiện, hợp nhất với phim ISO thấp
Kodak HC-110Dung dịch đậm đặcMịnRất tốtVài nămPha loãng linh hoạt, để được rất lâu, tiết kiệm

Trong số người tham gia Neoanaloglab Foto, Kodak D-76 là thuốc hiện hình được dùng nhiều nhất. Rodinal đứng thứ hai, được chuộng nhất ở khoản tráng tĩnh (stand development) và độ nét. HC-110 hợp với người thỉnh thoảng mới tráng một lần, vì để vài năm vẫn dùng được.

Từ âm bản sang file: quy trình scan

Khi phim đã khô, việc còn lại là số hóa. Một máy scan phim chuyên dụng, hoặc một máy ảnh số gắn ống macro đặt trên giá chụp lại, cho chất lượng cao nhất. Chụp xong âm bản, bạn cần phần mềm để đảo nó thành ảnh dương. Negative Converter là công cụ miễn phí chạy thẳng trong trình duyệt, xử lý toàn bộ ngay trên máy của bạn — không tải lên, không đăng ký, không đóng dấu chìm. Nó đọc được hơn 30 định dạng RAW, có sẵn mô hình màu cho quy trình Frontier và Noritsu, kèm các preset tông đen trắng (selenium, palladium, cyanotype, platinum), và tự nhận diện khung hình cho cả bản scan 135 lẫn 120. Với người tự tráng ở nhà, muốn một cách chuyển đổi nhanh và kín đáo mà không phải cài phần mềm, đây là bước vừa vặn giữa lúc scan và lúc hậu kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Không có phòng tối thì tráng phim ở nhà được không?
Được. Bạn chỉ cần bóng tối ở đúng một bước: cuốn phim vào lô. Một chiếc túi tối là đủ. Khi phim đã nằm kín trong tank tráng, mọi bước hóa chất còn lại đều làm dưới ánh sáng phòng bình thường. Bộ đồ nghề tối thiểu gồm: tank tráng kèm lô, túi tối, ống đong, nhiệt kế, hóa chất (thuốc hiện hình, thuốc dừng, thuốc hãm) và một bồn nước có vòi chảy.
D-76 hay Rodinal — nên bắt đầu với loại nào?
Chọn D-76 nếu bạn muốn kết quả dễ tính, cân bằng, và không ngại pha bột. Chọn Rodinal nếu bạn xem trọng sự tiện lợi (dung dịch đậm đặc, mỗi lần chỉ dùng vài giọt) và thích hạt sắc kiểu cổ điển hơn là hạt mịn. Cả hai đều cho kết quả tốt. Nhiều người dự thi dùng cả hai, tùy đề tài và tùy chất ảnh họ muốn.
Phim tráng xong nên scan thế nào?
Có ba hướng chính: máy scan phim chuyên dụng (Nikon Coolscan, Plustek), bộ chụp lại bằng máy ảnh số với ống macro, hoặc máy scan phẳng (dòng Epson V). Chụp xong khung phim, dùng phần mềm để đảo âm bản. Negative Converter là công cụ miễn phí chạy trong trình duyệt, đảo âm bản ngay trên máy của bạn — không cần tải file lên — và hỗ trợ mô hình màu Frontier, Noritsu, các preset tông đen trắng, cùng khả năng tự nhận khung cho khổ 135 và 120.

Nguồn tham khảo

Đặc tính các thuốc hiện hình trên trang này lấy theo tài liệu kỹ thuật do chính các hãng công bố. Thời gian tráng thay đổi theo phim, tỉ lệ pha và nhiệt độ, nên hãy tra ở Massive Dev Chart thay vì lấy từ chúng tôi. Các con số về mức độ sử dụng là của chúng tôi, đếm từ ảnh gửi về Neoanaloglab Foto.