Waarom we een gratis platform voor film bouwden
Neoanaloglab Foto is een volledig gratis analoge fotowedstrijd: één thema per week, en insturen, stemmen en getoond worden kosten niets. De reden is eenvoudig. Analoge fotografie mag geen gesloten club worden. Hier is het hele verhaal.
Vijf jaar geleden kostte een rolletje Kodak Portra 400 ongeveer $10,50 (¥1.580).
Vandaag kost hetzelfde rolletje ongeveer $21 (¥3.100). Soms meer, afhankelijk van de voorraad. Dat is een prijsstijging van 100% in een half decennium. Geen enkel ander product uit je dagelijks leven is zo snel in prijs verdubbeld — brood niet, melk niet, een buskaartje niet. Alleen film.
En het blijft niet bij Portra. Kodak Tri-X 400, het werkpaard van documentairefotografen sinds 1954, is van $8 (¥1.200) naar $15 (¥2.200) gegaan. Fuji Acros 100 II, als je hem al kunt vinden, kost $17 (¥2.500) of meer. Velvia 50, de legendarische diafilm die een hele generatie landschapsfotografie bepaalde, zit nu op $21 (¥3.200) of meer per rolletje — en dan moet het nog ontwikkeld worden. Een enkele opname van Velvia 50, ontwikkeld en gescand, kost ruwweg $1,20 (¥180). Elke keer dat je op de ontspanknop drukt, hoor je een muntje vallen.
De prijs van een herinnering
Laten we de rekensom maken voor een weekend fotograferen. Twee rolletjes Portra 400: $41 (¥6.200). Ontwikkelen bij een lab: $20 (¥3.000). Eenvoudige scans: $15 (¥2.200). Voor 72 opnames — waarvan je de meeste nooit een tweede keer zult bekijken — kom je in totaal uit op $76 (¥11.400). Dat is een prima etentje voor twee. Dat is een maand Spotify en Netflix samen. Dat is, voor een groeiende groep mensen, de reden om hun analoge camera in de kast te laten staan en naar hun telefoon te grijpen.
En eerlijk? Je kunt ze geen ongelijk geven. Ben je student, dan is $76 een flinke hap uit je weekbudget. Ben je een jonge ouder die probeert vast te leggen hoe je kind opgroeit, dan is $76 twee dagen kinderopvang. Ben je met pensioen en leef je van een vast inkomen, dan is $76 geen kleinigheid. Analoge fotografie wordt stilletjes maar gestaag een luxeproduct — en dat is tragisch, want zo was het nooit bedoeld.
De camera die je al hebt
Analoge fotografie was het grootste deel van haar geschiedenis het medium van gewone mensen. De Kodak Brownie, die in 1900 uitkwam, kostte één dollar — omgerekend naar nu ongeveer $24 (¥3.600) — en er zat al een rolletje film in. Je maakte je foto's, stuurde de hele camera naar Kodak en kreeg je afdrukken terug plus een camera met een nieuw rolletje erin. Het hele streven van George Eastman was fotografie 'zo handig als een potlood' te maken. Het was geen hobby. Het was geen kunstvorm. Het was gewoon de manier waarop je dingen onthield.
Onze grootouders fotografeerden niet op film omdat ze kunstenaars waren. Ze deden het omdat het de enige manier was om een stukje van hun leven te bewaren. Verjaardagen, diploma-uitreikingen, de eerste schooldag, de laatste dag op het werk, een zondagmiddag waarvan niemand wist dat het de laatste samen was — die momenten werden op film vastgelegd, niet uit creatieve ambitie, maar omdat ze ertoe deden. De foto's waren onvolmaakt. Ze waren wazig, of overbelicht, of de flits ging niet af, of iemand knipperde. Maar ze bestonden. Ze waren bewijs: ik was hier. Dit is gebeurd. We waren samen.
Er gaat iets verloren als we mensen dit onbetaalbaar maken. Niet alleen de foto's zelf — ook het maken ervan. Het wikken en wegen. Het geduld. De manier waarop een filmcamera je dwingt om te vertragen, zorgvuldig te kaderen, adem te halen en te beslissen: is dit moment een van mijn 36 opnames waard? Digitale fotografie stelt die vraag niet, hoe handig ze ook is. Dat kan ze niet. Als elke opname gratis is, doet geen enkele opname ertoe. Film doet ertoe omdat het iets kost — maar het mag niet zo veel kosten dat het iedereen uitsluit behalve de toegewijden en de welgestelden.
De verborgen kosten waar niemand over praat
Want het zit zo: dat rolletje film is pas het begin. Ontwikkelchemicaliën — D-76-poeder, Rodinal-concentraat, Ilfosol, Xtol — zijn jaar na jaar duurder geworden. Een fles Kodak HC-110, waarmee je thuis vroeger zes maanden toekwam voor $11 (¥1.600), kost nu $21 (¥3.200). Fixeer. Stopbad. Photo-Flo. Maatcilinders. Thermometers. Wisselzakken. Negatiefhoezen. Elk onderdeel is klein, en elke prijsstijging is op zichzelf bescheiden, maar samen vormen ze een muur.
Dan komt het scannen. Een speciale 35mm-scanner kost $400 (¥60.000) of meer. Een flatbedscanner voor middenformaat kost $600 (¥90.000). Een DSLR-scanopstelling met macrolens kost misschien $330 (¥50.000) — ervan uitgaande dat je de DSLR al hebt. Ja, je kunt laten scannen bij een lab. Ja, er zijn gratis tools zoals Negative Converter waarmee je je eigen negatieven vanaf een camerascan kunt omkeren. Maar elke stap in het proces, van belichting tot digitaal bestand, heeft een prijskaartje. En elk jaar wordt elk van die prijskaartjes groter.
Het resultaat is voorspelbaar. Minder mensen beginnen. Minder mensen gaan door. De community krimpt. De kennis — hoe je in het donker een spoel laadt, hoe je een negatief leest, hoe je een ontwikkelaar kiest, hoe je Tri-X naar 1600 pusht en er iets moois uit krijgt — wordt het domein van een steeds kleinere kring. We zien het voor onze ogen gebeuren: de langzame gentrificatie van een kunstvorm die democratisch is geboren.
Waarom we deze site hebben gebouwd
Neoanaloglab Foto bestaat omdat we weigeren te accepteren dat analoge fotografie een gesloten club zou moeten worden. Deze website — een wedstrijdplatform waar je één foto per week instuurt, waar winnaars door de stemmen van de community worden bepaald, waar de enige regel is dat de foto op film is geschoten — is gebouwd om de drempel te verlagen, niet te verhogen. Geen inschrijfgeld. Geen abonnement. Geen premiumversie. Je hebt een camera, je hebt een rolletje film, je hebt iets te zeggen. Dat is genoeg.
En de prijs is niet de enige drempel. Feedalgoritmes bevoordelen wat snel beweegt, en een stille foto op zilverhalogenide doet dat niet. Daarom houdt dit platform, naast gratis blijven, vast aan drie dingen:
- Een gelijk speelveld. Eén foto per persoon per editie, en de uitslag wordt uitsluitend door de stemmen van de community bepaald. Volgersaantallen doen er niet toe. Titels doen er niet toe. Of je nu met een Leica fotografeert of met een meetzoeker die je uit een la hebt opgediept, doet er niet toe.
- Gezien worden. Geselecteerde werken komen permanent in de Filmgalerij, samen met hun verhalen, vertaald in alle talen van de site zodat iemand aan de andere kant van de wereld ze kan lezen.
- We verdienen niets aan je. Geen advertenties, geen verkochte data, geen betaalde promotie. We dragen de lopende kosten zelf, want de zoektocht naar schoonheid hoort geen toegangsprijs te hebben.
Elke week een kleine attentie
Bovendien sturen we elke week de fotograaf met de meeste stemmen een kleine attentie als blijk van waardering: iets met film. Soms een rolletje, soms een filmaccessoire. De winnaar wordt volledig bepaald door de stemmen van de community. Door de stemmen die je foto heeft gekregen, niets anders. Je hebt een foto ingestuurd die de meeste stemmen van je medefotografen kreeg. Daarmee win je.
Dit is geen groot gebaar. Eén klein ding, één keer per week, aan één persoon gegeven. Het lost de wereldwijde toeleveringsketen niet op. Het draait het prijsbeleid van de fabrikanten niet terug. Maar voor de persoon die het ontvangt — misschien een student in Osaka die al een maand zuinig doet met hetzelfde rolletje HP5 omdat er geen geld is voor een nieuw; misschien een gepensioneerde in Hokkaido die na twintig jaar de oude Pentax weer oppakt en herontdekt hoe fijn handmatig scherpstellen is; misschien een jonge ouder in Londen die de eerste stapjes van zoon of dochter wil vastleggen op iets permanenter dan een telefoon — voor die persoon doet een kleine attentie ertoe. Het zegt: blijf fotograferen. Je hoort hier thuis. De kosten mogen je niet tegenhouden.
De magie die we beschermen
Er is een moment in het leven van elke analoge fotograaf dat nooit verveelt. Je bent klaar met ontwikkelen. Je hebt gefixeerd. Je hebt gespoeld. Je draait het deksel van de ontwikkeltank los, trekt de spoel eruit en houdt de strook negatieven tegen het licht. Even staar je alleen maar. De opnames zijn er. De momenten die je hebt vastgelegd — het licht op het water, de uitdrukking op het gezicht van een vriend, de manier waarop de ochtendzon door het raam sneed — zitten fysiek en voorgoed in dit dunne strookje plastic. Dat heb jij gemaakt. Geen algoritme. Geen neuraal netwerk. Licht kwam een doos binnen, raakte zilverhalogenidekristallen, en met chemie en geduld heb je die reactie permanent gemaakt. Dat is geen fotografie. Dat is alchemie.
Dat gevoel zou geen $76 (¥11.400) moeten kosten. Geen $17 (¥2.500). Het zou moeten kosten wat een gemotiveerd mens zich kan veroorloven, want de mens telt meer dan het prijskaartje.
Doe mee
Als je op film fotografeert — welke film, welke camera, welk formaat dan ook — stuur deze week een foto in. Misschien krijg je die attentie. Misschien ook niet. Maar je maakt deel uit van een community die gelooft dat analoge fotografie het waard is om voor te vechten, en je hebt iets echts gemaakt. Alleen dat al is de prijs van een opname waard.
En als je nooit eerder op film hebt gefotografeerd maar nieuwsgierig bent: leen een camera. Koop het goedkoopste rolletje dat je kunt vinden. Fotografeer het vol. Laat het ontwikkelen. Houd het negatief tegen het licht. Als de prijs je nog steeds afschrikt, kom dan terug en stuur toch in. Misschien is die attentie volgende week voor jou.
Film is niet dood. Het is alleen te duur, en te stil. We proberen daar verandering in te brengen, editie na editie.